Kış Hastalıkları

Havaların soğumasıyla, kapalı ve kalabalık ortamların artması ve okulların açılmasıyla kış hastalıklarında artış kendini gösterir. Bu sebeple bazı hastalıkları ile ilgili bilgi vermek istedim;

SOĞUK ALGINLIĞI (Nezle)

Soğuk algınlığıyla grip halk arasında çoğu kez karıştırılır. Soğuk algınlığı çeşitli virüsler tarafından oluşturulan hafif seyirli, üst solunum yolları bulgu ve belirtileriyle seyreden ve dünyada en fazla görülen hastalık tablosudur.

Her mevsim görülebilmekle beraber en sık kış aylarında ortaya çıkar. Bunda rol oynayan en önemli risk faktörü kalabalık ortamlarda yaşamdır. Güneş ışınların az olması ve kapalı ortamların havalandırılmaması diğer önemli sebeplerdir. Özellikle kreş ve okula giden küçük çocuklar risk altındadır.

Belirtileri:

Virüslerle karşılaştıktan 24 – 72 saat kadar sonra boğaz ağrısı, boğazda kuruluk ve kaşıntı hissinden sonra hızla burun akıntısı, burunda tıkanıklık, hapşırma, öksürük ve halsizlik meydana gelir. Genellikle ateş olmasını beklemeyiz. Başlangıçta burun akıntısı su gibi iken giderek kıvamı koyulaşır. Bulaştırıcılık en fazla bu dönemdedir. Gözlerde yaşarma, yanma, kulaklarda basınç hissi, tat duyusunda değişiklik diğer belirtilerdir. Hastalığın ortalama süresi bir hafta kadardır. En sık görülen komplikasyon (ek hastalık) orta kulak iltihabı ve sinüzittir. Çocuklarda zatürre ve astım ataklarında artış gözükebilir.

Sürekli ve çok kıvamlı balgam üreten öksürük, nefes alırken ağrı, devamlı kulak ağrısı, şişmiş büyükçe lenf bezleri, yutkunurken zorlanma, 39 C’yi geçen ateş durumlarında mutlaka doktora başvurmak gerekir.

Tedavi:

Soğuk algınlığına birçok virüs sebep olduğundan tedavisinde belirtilere yönelik olarak ağrı kesiciler, burun akıntı ve tıkanıklığını giderici ilaçlar, öksürük ilaçları kullanılır. Tedavide antibiyotiklerin yararı olmadığı gibi solunum yollarındaki yararlı bakterileri baskılayarak zararlı bile olabilir. Onun için antibiyotik kullanmayınız!

Korunma yolları:

Bulaşma, hasta kişilerin öksürük ve hapşırıkla (öksürük ve hapşırma sırasında ağzın mendil ile kapatılması etrafa saçılacak olan virüsleri azaltır) havaya saçılan damlacıkların havada asılı kalması ve hasta kişilerin salgılarıyla kirlenmiş eller ve eşyalarla direkt temas yoluyla bulaşır. Bu yüzden elleri sık sık sabunlu su ile yıkamak önemlidir.

GRİP

Grip hastalığı influenza virüsünün sebep olduğu üst solunum yolununu veya akciğeri tutabilen bulaşıcı viral bir hastalıktır. Bu hastalık, her yıl özellikle kış aylarında salgınlara ve hatta ölümlere sebep olması nedeniyle önemli bir sağlık sorunudur.

Belirtileri:

Grip hastalığında ateş, baş ağrısı, eklem ve kas ağrısı, nefes darlığı, yorgunluk hissi, akan ya da dolu burun, hapşırma ve boğaz ağrısı belirtileri görülmektedir.

Virüs solunum yolu ile vücuda girdikten yaklaşık 1-4 gün, ortalama 2 günde hastalık şikayetleri başlar. Komplikasyonsuz (ek hastalık) gripte hastalık süresi 3-7 gün sürmekte, ancak öksürük ve kas ağrısı 2 haftaya kadar devam edebilmektedir.

Tedavi:

Kendi kendine düzelebilen bir hastalık olan grip, bağışıklık sistemi güçlü olan çocuklarda endişe edilecek tablolara yol açmaz. Yatak istirahatinin yanı sıra yakınmaları hafifletmeye yönelik tedaviler, ağrı kesici ve ateş düşürücüler, burun akıntısını azaltan ilaçlar önerilmektedir. Grip, viral bir hastalık olduğundan dolayı antibiyotiklerin bir faydası yoktur. Antibiyotikler hiçbir zaman hekim önerisi olmadan alınmamalıdır. Yüksek ateşin sürdüğü, balgamlı öksürüğün görüldüğü vakalarda, ardından zatürre gelişebileceği için zaman kaybetmeden bir hekime başvurmak, bazen hayati önem taşıyabilir. Grip dikkat edilmediğinde ve önemsenmediğinde larenjit, farenjit, sinüzit, orta kulak iltihabı, zatürre, menenjit, beyin ve kas iltihabı gibi yaşamı bile tehdit eden hastalıklara yol açabilir. 39 C’yi geçen ateş, sürekli ve çok kıvamlı balgam üreten öksürük, nefes alırken ağrı, devamlı kulak ağrısı, şişmiş lenf bezeleri, yutkunurken zorlanma gibi belirtiler görüldüğünde ve yakınmaların geçmemesi durumunda zaman kaybetmeden hekime başvurmak gerekir.

Korunma yolları:

Bu nedenle salgınlar görülmeden önce yani özellikle ekim ve kasım aylarında aşı yapılması büyük önem taşır. Aşının etkisi 2-3 haftalık bir sürede başlar. Aşı, 6 aydan büyük bebeklere yapılabilir. Grip virüsü her yıl kendisini değiştirdiği için bir önceki yılın aşısı bir sonraki yıl etkili olmaz ve aşının her yıl tekrarlanması gerekir.

Bazı önlemlerle virüsün toplum içerisindeki sirkülasyonu sınırlandırılabilir. Örnek olarak hasta kişi ile yakın temastan kaçınmak, öksürürken ve hapşırırken ağızı mendil ile kapatmak, elleri sık sık sabun ve su ile yıkamak, eller ile yüze dokunmamak hastalığın bulaşmaması için gerekli önlemler.

BRONŞİYOLİT

Bronşiyolit, akciğerlerin en küçük hava yollarından olan bronşiollerin herhangi bir nedenle tıkanması sonucu oluşan tablodur.En sık iltihabi tıkanıklık nedeniyle oluşur. Genellikle virüs kaynaklıdır. Kış aylarında çok sık görülür. İlk  yaşta ,özellikle ilk birkaç aylık bebeklerde daha sık karşımıza çıkar.Grip olan çocuklarda beklenen komplikasyonlardan biridir. Gripten sonra bronşiyolit gelişimini önlemek mümkün değildir.

Belirtiler:

Genellikle bir üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben gelişir. Hışıltı, hızlı soluk alıp verme,solunum sırasında göğüs ve karında yükselme – alçalma ile karakterizedir. Bazen hafif ya da yüksek ateş olabilir. Ağır vakalarda tırnak yatağında ve dudakta morarmada görülebilir. Sık bronşiyolit atakları geçiren ya da bronşiyolit atakları iki yaşından sonra da devam eden çocuklar, alerji ve astım başta olmak üzere birtakım hastalıklar açısından da yakından takip edilmelidir.

Tedavi:

Hafif vakalarda ilaçlı buhar uygulanması, hışıltıyı azaltan ilaçların verilmesi, burnun açık tutulması ve aktivitenin kısıtlanması yeterlidir. Hasta çocukların hastanede yatırılmaları gerekmez. Bakteriyel enfeksiyon düşünülmüyorsa antibiyotiklere de  gerek yoktur. Ağır vakalar (solunum sayısı çok fazla, morarma, kalp yetmezliği bulguları, beslenmede problem gibi) hastanede yatırılarak tedavi edilir. Hastalık genelde 7-10 günde iyileşir. Sık bronşiyolit atakları geçiren çocuklar için evde soğuk buhar üreten aletlerin bulundurulması yararlı olur.

ZATÜRRE (PNÖMONİ)

Zatürre akciğerin iltihaplanmasına verilen isimdir. Tedavi edilmediği durumlarda özellikle çocuk ve yaşlılarda ölümcül bir hastalık olabilmektedir. Bakteriler, virüsler ve mikoplazmalar ile iltihaba sebep olan mikroplar, mantar vb. hastalığa neden olabilir.

Belirtileri:

Ani ve şiddetli ataklarla gelen balgamlı öksürük; ateş ve titreme; bulantı ve kusma; halsizlik görülür. Bu şikâyetlerin yanında göğüs ağrısı ve nefes zorluğu olduğu durumlarda hemen bir hekime başvurulmalıdır.

Tedavisi

Doktorun önerisiyle uygun antibiyotik belirlenerek; hastalığın seyrine göre kullanılmaktadır. Yakınmalar, 7 ilâ 10 gün içerisinde azalsa da tamamen iyileşme sağlanması haftalar sürebilir. Hastalığın tekrarını önlemek için yeterli sürede istirahat gerekir.

Korunma yolları:

Zatürre genel olarak korunulabilir ve önlenilebilir bir hastalıktır. Zatürenin önlenmesinde aşının rölü vardır. Hem çocuk hemde yaşlılara aşı önerilmektedir.

SİNÜZİT

Sinüzit baş ağrısına neden olabilir ancak günlük yaşamda karşılaşılan baş ağrılarının küçük bir kısmını sinüzitler oluşturur. Kafatasının daha çok ön bölümüne bulunan içi hava dolu boşluklar olan sinüslerin görevlerini normal olarak yerine getirebilmesi için kanalların açık, salgı yapısının normal ve bunları taşıyan tüylü hücrelerin de sağlıklı olması gerekir. Sinüslerden biri, birkaçı ya da hepsinin iltihaplanması durumunda da sinüzit meydana gelir.

Belirtileri:

Yüzde ağrı görülür, burun tıkanır, iltihaplı akıntı vardır, koku alma bozukluğu ortaya çıkar. Ağız kokusu başlar. Dişlerde ağrının yanı sıra öksürük, ateş ve halsizlik gibi belirtilerle karşılaşılır.

Tedavisi:

Sinüzit tedavisinde; sinüslerin havalanmasını kolaylaştıran dekonjestanlar (tablet, süspansiyon ve burun damlası şeklinde) ile antibiyotikler kullanılır.

MENENJİT

Beyin zarının iltihaplanması olan menenjit, mikropların çeşitli yollarla beyin-omurilik sıvısına girmesiyle meydana gelir. Virüs ya da bakteriler menenjite yol açar. Menenjit, genellikle tedavi edilen bir hastalık olmasına karşın tanı geç konulursa hastalık sonrası sakatlıklar görülebilir ya da hastalık ölüme neden olur.

Belirtileri:

Menenjite genel olarak görülen başlıca belirtiler vardır. Bunlar ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve bilinç bulanıklığıdır. Eğer bu gibi bir şikayetiniz varsa mutlaka Enfeksiyon Hastalıkları doktorunuza başvurunuz.

Tedavi:

Belirtiler görülür görülmez mutlaka doktora gitmek gerekir. Gecikilen her saat, ölüm ve sakatlık riskini yükseltmektedir.

Dr. Emre VUDALI

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı